Nesli Tükenen Türlerimiz

Morfolojik Özellikleri
15 m’ye kadar boylanır; kabuk ince, boz veya kırmızımsı kahverengi, uzunlamasına soyulur, tacı piramidal, dallar yukarıya doğru yükselmiş, dalcıklar 4-6 mm çapındadır. Yapraklar parlak, geniş, uca doğru sivrileşir, yan sürgündeki yapraklar yukarıya doğru yükselmiş, üst yüzü koyu yeşil yumurtamsı-mızrak şelinde, 4-7 x 1,5-2,2 mm, alt yüzünde beyaz bir stoma bandı yer alır, ucu yuvarlak, bazen eğridir. Kozalaklar 1-1,6 cm, tohum elipsoid 4-5 x 3-3,5 mm; tohum kanadı kalındır.

İki varyetesi vardır;

Thujopsis dolabrata var. dolabrata: Güney Japonya’da bulunur. Sürgünler daha az dallıdır, yapraklar büyük, kozalak pulları sert ve kalındır.
Thujopsis dolabrata var. hondai: Kuzey japonya’da bulunur. Sürgünler sık dallıdır, yapraklar küçük, kozalak pulları az kalındır.

Ekolojik Özellikleri ve Fenoloji
Nemli, gölgeli yerleri sever. Yüksek hava nemi ister, yüksek pH veya düşük sıcaklıktan etkilenmez. Çok yavaş büyür, fideler birincı yılda sadece 3 cm büyürken, 6-10 yaşlarında 30 cm’ye ancak ulaşır. Herdem yeşil ağaçlardır. Tohumlar Eylül-Ekim aylarında olgunlaşır. Çiçekler bir evciklidir.

Üretimi
Tohum ve çelikle üretilir. Tohumlarda çimlenme engeli yoktur. Yarı odunsu çeliklerle üretilir. Çelikler 5-8 cm uzunluğunda Temmuz-Ağustos aylarında ökçeli olarak alınır.

Kullanımı
Odunu, yumuşak, dayanıklı ve elastiktir. Su borusu, dolap yapımı ve gemi inşaatında kullanılır. Japonya’da değer verilen genellikle tapınakların etrafında kullanılan bir süs ağacıdır. İyi yağış alan, bol sulanan bahçelerde ancak yetişme imkanına sahip olur. Kuraklığa hoş görülü değildir.

Alem: Plantae (Bitkiler)

Bölüm: Pinophyta
(Açık tohumlular)

Sınıf: Pinopsida

Takım: Pinales
(İğne yapraklılar)

Familya: Cupressaceae
(Servigiller)

Cins: Thujopsis

Tür: T. dolabrata

Kazdağı köknarı (Albies nordmanniana ssp.equi-trojani), çamgiller (Pinaceae) familyasından Türkiye’de yalnızca Kazdağı’nda yetişen endemik bir köknar alt türü.

30 metreye kadar boylanabilir. Tomurcukları bol reçinelidir. Yan sürgünlerin uçlarındaki tomurcukların sayısı 5-7 arasıdır. Kozalaklar tepenin en üst ucunda bir yıl önceki sürgünler üzerinde oluşurlar. Sürgün üzerinde dik dururlar ve 15-20 cm boylanabilirler. Silindir şeklinde olan kozalakların dış pulları, iç puldan daha uzun ve uçları geriye doğru kıvrıktır. Yaşlı ağaçlarda ise kabuk kalın ve çatlaklıdır.

İğne yaprakları uzun sürgünler üzerinde tek tek ışığa yönelik olarak tarak biçiminde dizilmişlerdir. İğne yapraklar sürgün ucuna doğru daralırlar. Işık yapraklarının uçları sivri diğerleri ise küt veya kertiklidir. Yapraklar yassı ve iki yüzlüdür. Yaprağın üst yüzü hafif olukludur, alt yüzünde ise iki tane belirgini gümüşi renkte beyaz stoma bandı bulunur. İğne yapraklar sürgünler üzerinde uzun süre, 7-10 yıl kalır. Düştüğü veya koparıldığında, sürgün üzerinde yuvarlak, iç içe iki daire halinde çukurca bir iz bırakır. Kazdağı köknarının gövde kabuğu açık gri renkli, ince ve düzgündür.

Genç yaşlardan itibaren kazık kök yaparlar. Toprak ve rutubet istekleri fazladır. Işık istekleri azdır, gölgeye dayanıklıdır. Hızlı büyür.

Endemik bir türdür. Türkiye’de Kazdağlarında bulunur.

Alem: Plantae

Bölüm: Pinophyta

Sınıf: Pinopsida

Takım: Pinales

Familya: Pinaceae

Cins: Albies

Tür: A. nordmanniana

Alt tür: A. n.ssp. equi-trojani

Sevgi çiçeği (Centaurea tchihatcheffii), Asteraceae familyasından, Türkiye özgü nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan bir çiçek türü.

Halk arasında yanar döner, gelin düğmesi, türbe ya da kırmızı peygamber çiçeği olarak da bilinen sevgi çiçeği dünyada yalnızca Ankara’nın Gölbaşı ilçesi Hacı Hasan Köyü yakınında yetişmektedir. Nesli, tarım ilaçları yüzünden yokolma tehlikesi ile karşı karşıya kalınca Bern Sözleşmesi kapsamında koruma altına alınmıştır. İlk kez 1848 yılında Rus bilim insanı Pierre de Tchihatcheff tarafından Afyonkarahisar yakınındaki Mehmetköy’de bulunan çiçek artık Afyon ilinde görülmemektedir.

Hakkari’nin Cilo Dağları’nda yetişen “Ters Lale”, dünyanın en nadide çiçeklerinden biridir. Geçmişte Hakkari Bölgesi’nde yaşayan Asuri’lerin her sabah göbeğinden su yaydığı için ‘Ağlayan lale’ adını verdiği ve bu yüzden kutsal saydığı “Ters Lale”, günümüzde de çok değerli. Boyu 75 santimetreyi bulan, her dalında 6 lalenin ters büyüdüğü doğa harikası çiçek, Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu’nca koruma altına alınmıştır.