Milattan Önce 3. yüzyılda Çin imparatorları ve aristokrasisi, bütün ziyaretçilerine ağız kokuları için karanfil ikram etmeden görüşmezlerdi. Eski Romalılar’da karanfili baharat olarak kullanıyorlardı. Romalı Plinus’un, “Bir yıl geçmiyor ki, Hindistan, Roma İmparatorluğunu 50 milyon sesterce kurutuyor” sözünü İlk ve Ortaçağ Batı Uygarlıklarında karanfilin yüksek fiyatına kanıt olarak gösterebiliriz. 17. ve 18. yüzıl İngiltere’sinde karanfil, yüksek fiyatı sebebiyle altın ile eşdeğerdi. (Sesterce,eski Roma’nın madeni parasıdır. Roma Cumhuriyeti döneminde küçük gümüş madeni para iken; Roma imparatorluğu döneminde büyük bronz madeni para şeklini almıştır.) 15. yüzyıldan itibaren karanfil, Avrupa’da yeniden tanındı. Hollandalılar, karanfil ticaretinde kartel oluşturarak, hayli zenginleştiler.Amsterdam ve Rotterdam hala büyük karanfil pazarlarından sayılmaktadır.

Karanfil ile ilgili birden fazla anlam vardır. Karanfil baharatı Syzygium aromaticum ağacından elde edilirken, Karanfil çiçekleri Dianthus petraeus bitkisinden elde edilirler.

İlk olarak Moluk adalarında bulunmuştur. Karanfil ağacı dört mevsim yeşil kalır ve 10-20 m uzunluğa erişebilir. Karanfil çiçeklerine Karanfil baharatı (Syzygium aromaticum) ile benzer kokuya sahip olduğu için bu ad verilmiştir.

Anavatanı Endonezya olup, tüm dünya mutfaklarında baharat olarak kullanılr. Adı Fransızca clou (tırnak) dan gelir; çünkü tomurcuklar belli belirsiz küçük düzensiz tırnak biçimini andırılar. Karanfiller, öncelikle Zengibar, Endonezya ve Madagasgar’da hasat edilir. Aynı zamanda Hindistan ve Sri Lanka’da yetiştirilir. Çiçek tohumları başlangıçta soluk renklidir ve dereceli olarak yeşile dönüşürler. Karanfiller boy uzunluğu 1.5-2 cm iken hasat edilirler. Karanfil ağacının çiçek tomurcuklarından elde edilen baharat, odunumsu, siyah renkli ve güzel kokuludur. Acımsı ve ekşi bir tada sahiptir. Hindistan’da yemeklerde çokça kullanılır. Avrupa’da daha çok turşu ve reçellere çeşni katmak amacıyla, bazen de tatlılarda kullanılır.

Kalite
Yüzdürme testi, karanfilin kalitesini öğrenmek için kolay bir yoldur. Kaliteli karanfil suya atılınca ya dibe iner ya da suda dikey şekilde asılı kalır. Adi karanfil ise, su üzerinde yatay bir biçimde yüzer.

Kullanımı
Karanfil, öğütülerek baharat olarak kullanılmakla birlikte, ağızda bir süre tutularak kullanılabilir. Çiğnendiğinde nefesi taze ve temiz tutar. Karanfil, güzel kokusu sebebiyle ağız kokusuna karşı kullanılır. İçrdiği “Eugenol” maddesinin etkisi ile hafif ve orta şiddette diş ve dişeti ağrılarına karşı lokal uyuşturucu olarak kullanım alanı bulunur. Anti mikrobik etkisi vardır.

BİRKAÇ YILLIK (bisannual) ÇİÇEKLER

1. Achillea (Aşilotu) (Achillee, Milfoil, Yarrow, Garbe)

- filipendulina,
- ptarmica
2. Alstroemeria (……….i., Herb Lily, Inkalilie)
- versicolor
3. Althaea (Gülhatmi) (Rose tremiere, Hallyhock, Stockm

- rosea
4.Alyssum (kuduz otu) (Alysson,Basket of gold)

- saxatile, var.
5. Anemone (Manisa lâlesi)’ (Anemone, Pasque Flower, Wind
- japonica, var.
6. Anthirium (Aslan ağzı) (Muflier - Guele de loup, Snap dr

- majus, var.
7. Aquilegia (Haseki küpesi) (Ancolie, Columbine,’ Akelei)
- coerulea hybrida
8. Arabis (Gümüş sepet, Kazteresi) (Arabette, Rock - Gress )
- alpina
9. Asclepias (Ipekotu) (…………, Mükvveed, Seidenplanze, )
- cornutii
10. Asphodelus (Çirişotu) (…………, Silver rod, Affodill)
- luteus
11. Aster (Saray patı) (Aster, Michaelmas Daisy, Aster, )

- novae-angliae ——-Belle de Ronzdorf ——-Beechwood challenger”

——–Plenty”
——–Barr’sPink
——–Climax”
——–harringion
Pink”
12. Athyrium (Hanım eğreltisi) (…………, Lady, Fern)
- füix femina
13. Bellis (Yaz papatyası, Çayır güzeli) (Pâqerette, Daisy,)

- perennis, var.
14. Boltonia (…………, Folse Charmomile, Boltonia)
- glastifolia
15. Campanula (Çan çiçeği) (Campanule, Bellflower)

- medium
- persicifolia
- pyramidalis
16. Ceniaurea (Peygamber çiçeği) (Bleuet, Centaurea)
- montaııa
17. Centranthus (Mahmuz çiçeği, Kedi otu) (Valeriane, )
- ruber
- auioni
- cheiiri .
19. Chrysanthemum (Kasımpatı) (Chrlsanthfcme, Chrysanthemum,


- indicum, var,
- Icucanthemum
- rubellum
–Claracurtis
20. Coreopsis (Kızgözü) (Coreopsis, Tickseed, Coreopsis, Mâd
- lanceolata, var .
21. Cortaderia (=Gneriumj (…………, Pampas gras,.Pamp:)
- argentea
22. Danae (iskenderiye Defnesi) (…………. Alexandrian Lauı
.- racemosa
23.Delphinium(Hezeran)
-
cultorum var.
24.Dianthus (karanfil) (Carnation)

-barbatus
- carı/opnyııua. vut.
______”enfant de Nice
- plumarius, var.
——–<Bernardine
______”Her Majesty”
______<Rose de Afai”
25. Dicentra (Kızkalbi) (Coeur - de - Marie, Blceding heart, )
- spectabilis
26. Digitalis (Yüksük otu) (…………, Foxglove, Fingerhut)

- purpurea, var.
27. Doronicum (öküz gözü) (Doronic, Leopard’s bane, Gemswurz)
- oa-ucasicum
- plantagineum
—exelsum
28. Dryopteris (Böbrek Eğreltisi) (…………,’Woodfern, VVurmfarn)
- filix mas
29. Echinops (Göktop) (Echüıope, Globe Thistle, Kugeldistel)
- sphaerocephalus
- sphaerocephalus
30. Erigeron (Şifa otu) (Erigerone, Fleabane, Berufskraut)
- speciosus, var.
- “By. çiçekli”
31. Eryngium (Deve dikeni) (Panicaut, Sea Holly, Eringo, Edeldistı
- oliverianum.
32. Gaillardia (Gaillarde, Blanket Flower, Gaillardia, Kokardenbhırne

- lanceölata, var.
——–”Bourgogne”
33. Gypsophila (Bahar yıldızı) (Gypsophile, Baby’s - breath)

- paniculata
34. Helenium (Endezotu) (Hele’nie, Sneezeweet, Sonnenbraut)
- automnale, var.
35. Helianthus (Ayçiçeği) (Grand Soleil, Sunflower, Sonnenblume)

- laetiflorus, var.
36. Heliopsis (Güneş gözü) (Petit Soleil, Orange Sunflower, Heliops:
- scabm majör
37. Helleborus (ÇÖpleme) (Hellebore, Hellebore, Chrismas rose)
- niger var.
38. Heuchera (Ateş feneri) (Heuchere, Coral bells, Heuchera)
- brizoides, var.
39. iris (Süsen - Zambak) (iris, Flag iris, Schwertlilie)

——–”Antigone”
——–”Argus”
——–”Bar-ira”
——– “Coppelia”
——–”Caid”
- Dame Uanche”
——–Fernand
. Debat”
——–”Flaubert”
——–”FroM/rou”
——–*Grenadier”
——–”Imperial”
——”Le Correge”
——–”Le vardar”
——–”Afarguıta”
——–”AfoZgocTıe”
- - “Madame
——–”Aftgnard”
——– “Aförgeme”
——–”Pacha”
——–”Pagode”
——–”Pharaon”
——–”Pompee”
- Laevigata, var.
——–”Ori/Zamme”
——–”.Mıchel-Ange*
40. Kniphofia (= Tritoma) (Fener Çiçeği) (Tritome, Toçch )

- uvaria, var.
41. Lathyrus (Nazende) (Gesse, Perennial Pea, Peavino, Duftw
- latifolius
42. Linaria (Linaire, Toadflax, Leinkraut)
_ macroccano hybrida
43. Lupinus (Acı bakla, Yahudi baklası) (Lupin yivace, Lupin, )
- polyphyllus, nar.
44. Matteucia (Avusturya eğreltisi)
- struthiopteris
45. = Miscanthus (……………………. Eulalia - Zebra grass,)
- sinensin
46. Monarda (Monarde, Bergamot, Beebalm, Monarde)
- didyma, var.
47. Myosotis (Unutma beni) (Myosotis, Forget - me - not)
- alpestris
48. Paeonia (Şakayık) (Pivoine, Paeony, Pâonie)
- albiflora. var.
- officinalis, var.
49. Phlox (Floks) (Phiox, Moss pink-Phîox, Phlox)

- decu-ssata ——– - Caroline Van
den Berg
——–SclaİTSur
——Elisabeth
CanıpteH
——–Etna
——–Jules Sandeau
- Mia Ruys
- San Antonio
- SirJohnFalstaff
——-Spit fire
50. Phyllitis (Geyik dili Eğrelti) (……………, Tonguefern,)
- scolopendrium
51. Platycodon (…………, Balloen Flower, Ballonb’ume)
- grandi/Zorum
52. Polypodium (Benekli Eğrelti) (…………, Oak Fern, )
53.Pyrethrum (Pire otu) (…………,Pyrethrum, Insektenblume)
- roseum, var.
55. Rudbeckia (Güneş şapkası) (Rüdbeckie, Conenower, Rudbeckie

- laciniata florepleno
- nitida, var.
- purpurea, vari
56. Soxifraga (Taşkıran) (Perce - pierre, Pride, Steinbrech)
- umbrosa
57. Scabiosa (Uyuz otu) (Scabieuse, Scabious, Scabiose)
- caucassica
58. Solidago (Altınbaşak, Sançomak) (Verge d’Or, Goldenrod)

- virgo aurea
59. Stipa (Sorguç otu) (…………, Needlegrass, Federgrass, )
- pennata
60. Thcdictrum (Çayır sedefi) (Pigamon, Meadowrue. Wiesenraute)
- aguilcgifolium
61. Viola (Menekşe) (Violette, Viola, Horney Dansy, Veilchen)


- cornuta
- odornta, var.
- tricolor, var

ÇİÇEK YETİŞTİRME YOLLARI

Bahçe ve balkonlarımızda yetiştirdiğimiz çiçekleri çeşitli yollardan temin ederiz.
En kolayı bir seraya gidip gözümüze kestirdiğimiz,hoşumuza giden çiçekleri satın almaktır. Az miktarda bitki gerekiyorsa bu yol en mantıklısı olacaktır.
Eğer büyük bir balkon veya bir bahçemiz varsa fazla sayıda bitki gerekir. Bu durumda çiçeklerimizi çeşitli metodlarla kendimiz yetiştirmemiz daha ekonomik olur. Çiçeklerimizi tohumla,çelik veya kök sürgünlerinden yetiştirebiliriz.

TOHUMLA YETİŞTİRME:
Tohumla bitki yetiştirmek biraz karmaşık bir iştir. Bütün tohumlar aynı şekilde ekilmez. Bitkisine göre ekim zamanı,ısı ve ortam farklılıkları gösterir. En çok mevsimlik ve iki yıllık çiçekler tohumdan yetiştirilir.

Dayanıklı mevsimlik çiçekler:

Yıllık çiçeklerin bir kısmının tohumu eylül ayında asıl yerine ekilir.Bunlar sonbaharda çimlenir ve soğuktan korkmadan kışı geçirirler.İlkbaharda gelişir ve çiçek açarlar. Bu cins çiçekler yer değiştirmekten hoşlanmazlar.Yalnızca sık fideler seyreltilir ve kalanlar oldukları yerde büyütülür.Bu türler genellikle ilkbahar ve erken yaz döneminde açan cinslerdir ve çoğunlukla bir kere ekilince ertesi yıllarda tohumları dökülerek kendiliklerinden çıkarlar.
Mevsimlik hezaran,sarı nergis,çörekotu,tatlı bezelye, bekâr düğmesi ve godetya bu tür çiçeklerdir.Bu türler nisan ayında ekilebilir ancak çiçek verimleri düşük olur.

Hassas mevsimlik çiçekler:
Daha geç açan mevsimlik çiçekler ise tohumları mart ayında sıcak bir yerde ekilerek yetiştirilir. Erken çiçek almak için bu şarttır. Dışarı ekilmek istenirse hava ısınıncaya kadar yani nisan sonlarına kadar beklemek gerekir. Bu durumda çıkan fideler ancak yaz ortalarında çiçeklenir.

Tırnak Çiçeği Kozmos Kadife

Birinci metod:

Tohumlar 15-18 c. sıcaklıkta ve aydınlık bir yerde ekilir.
Saksı veya en az 5 cm. derinlikte tepsilere hazır torfla doldurulur.Tohumlar serpilir.İri tohumların üstü hafifçe örtülür.Toz gibi ince olanlar ise örtülmez,hafifçe bastırılır.Püskürteçle sulanır.Üzerine bir cam kapatılır.Kahverengi bir kağıt konur.Cam her gün çevrilir.Tohumlar çimlenince önce kağıt,bir kaç gün sonra da cam kaldırılır.Fideler gerçek yaprakları çıktıktan sonra küçük kese veya saksılara şaşırtılır.

İkinci metod:

Tohumlar aynı şekilde saksıya ekilir. Üzerine şeffaf bir naylon torba geçirilir.Ilık ve gölge bir yere konur. Tohumlar çimlenince torba kaldırılır ve saksı aydınlık bir yere konur.Aynı şekilde fidelenir.
Begonya, cam güzeli, ateş çiçeği, petunya,aslanağzı, mine ve buz çiçeği böyle ekilir.

Kadife,kral kızı, horoz ibiği ve kozmos gibi fazla hassas olmayan bazı mevsimlikler nisan ayında dışarıya ekilir.Fideler çıkınca asıl yerlerine şaşırtılır.

Tohumları dışarıda yetiştirme:

Daha çok iki yıllık ve kalıcı çiçekler için uygundur. Bu cinsler ilk yıl yaprak ve kök geliştirir. Ancak ertesi yıl çiçek açarlar. Tohum ekmek için mayıs ayı en uygun zamandır.
Hafif gölge bir yer seçilir. Yanmış gübre ile beraber kazılmış ve iyice işlenerek inceltilmiş toprağa tohumlar serpilir.Çok ufak tohumlar örtülmez,hafifçe bastırılır. İri tohumlar için toprakta çizgiler açılır. Fazla derin açılmamalıdır. Tohumlar bu çizgilere seyrekçe serpilir ve hafifçe örtülür. Tohumlar süzgeçli kova ile düzenli olarak sulanır. Çıkan fideler eylül ayında istenen yerlere fidelenir.

İki yıllık çiçekler: Yüksük otu, ay gülü, çan çiçeği ve hüsnüyusuf,
Ömürlü çiçekler: Haseki küpesi, ezan çiçeği, Acı bakla, ömürlü karanfil ve gülhatmi türleri böyle yetiştirilebilir.

Bütün bunlardan farklı şekilde ekilen tohumlarda vardır. Mesela hercai ve aslanağzı tohumları ağustos sonuna doğru ekilir.Çıkan fideler 4-5 hafta sonra yerlerine şaşırtılır. Aslanağzı olduğu yerde de kalabilir.

Hüsnüyusuf Gülhatmi Acı Bakla

KÖK SÜRGÜNLERİNDEN YETİŞTİRME

Ömürlü çiçekler ve bazı soğanlı çiçekler için için en uygun usuldür. Zira bu şekilde bitkiden çiçek almak için bir yıl beklemek gerekmez. Hemen o yıl açar. Mesela seradan beğendiğiniz ömürlü çiçeklerden az sayıda alırsınız. Bitki gelişip çoğalınca köklerinden ayırıp yeni bitkiler elde edebilirsiniz.
Ayrıca ömürlü çiçeklerin bir kısmı 3 yılda bir sonbaharda sökülüp kökleri ayrılarak yeniden dikilirse bitki tazelenir ve ömrü uzar.

Kök ayırma ilkbahar veya yaz sonunda yapılır. Etli kökleri keskin bir bıçak kullanarak ayırabilirsiniz. Çok iri bitkileri ise çatal belle hafifçe yerinden oynatmak gerekebilir.

ÇELİK İLE YETİŞTİRME

Bazı ömürlü çiçekler çelikle yani bitkiden kesilmiş dalı köklendirerek yetiştirilebilir. İki çeşit çelik olur.
Kök çeliği ile:
Yıldız çiçeği, hezaran, şakayık ve acı bakla kök çeliğiyle yetişir. Bitkinin dibinden fışkınlayan taze dalları köke dokunmadan ya elle hafifçe çekerek,kopmuyorsa bıçakla kesilerek ayrılır. Kesilen çeliğin üzerinde ana daldan küçük bir parça bulunursa daha çabuk köklenir. Çelik saksıda köklendirilir.
Uç çeliği ile:
Bitkinin çiçeksiz ve taze bir dalı 5-10 cm. kesilir. Toprak önce bir çubukla delinir. Çelik yerleştirilir. Toprak hafifçe sıkıştırılır ve sulanır.Gölgede köklendirilir.
Çelikler susuz bırakılmamalı ama çürüyecek kadar da aşırı sulanmamalıdır.

TOHUMDAN SARDUNYA YETİŞTİRELİM

Yazın dalından kolayca tutan sardunyaların çiçekçilerde ne kadar pahalı satıldığını görünce şaşırırız. Bunlar melez cinslerdir ve boylanmadan sürekli açarlar. Eğer bu türlerden istiyorsanız ve fazla sayıda fideye ihtiyacınız varsa tohumdan yetiştirmek hem inanılmaz ekonomik, hem de çiçek meraklıları için çok zevkli bir uğraş olacaktır.
Ocak ayı bu iş için en ideal zamandır. Zira şimdi ekeceğimiz tohumlar haziran ayından itibaren tomurcuklanacak,bahçemiz veya balkonumuz pıtrak gibi açan onlarca sardunya fidesiyle şenlenecek. Üstelik bu çiçekler kıştan korumak kaydıyla ömürlü olacaklar.
İhtiyacımız olan malzeme:
1 paket hibrid (melez)sardunya tohumu (Tohum satan her yerde var)
Yeteri kadar çiçek torfu (Bahçe toprağı uygun değil)
7-8 cm. derinliğinde geniş ve düz tepsiler. Uzun çiçek kutuları da kullanılabilir. (ben yoğurt tepsilerini kullanıyorum.Bir kaç drenaj deliği açmak gerekiyor.)
Tepsilerin üzerini örtmek için bir parça cam (yoksa streç film de kullanılabilir)
Bir tabaka kahverengi kâğıt.
Güneş alan sıcak bir oda ( Isı 20- 22 c. olmalıdır)
Kapları torfla doldurun ve hafifçe bastırın ve sulayın. Suyunu çekince serçe parmağınızla düzenli aralıklarla çukurcuklar açın. Paketten çıkardığınız tohumları tek tek çukurcuklara atın. Üzerlerini örtecek kadar toprak fiskeleyin. Fazla olmasın. Püskürteçle sulayın. Tepsileri pencereye yakın yerleştirin. Bol ışık alsın. Üzerlerine cam kapatın veya streç filmi dikkatle gerin. En üste kahverengi kağıdı kapatın. Tohumlar çimleninceye kadar her gün camı çevirin veya naylonu değiştirin. İlk fideler görününce önce kağıdı 2-3 gün sonra da camı kaldırın.
Gerektikçe püskürteçle sulayın ama aşırı olmasın. Yeni fideler kolayca çürüyebilir. Fidelerin gerçek yaprakları 2-3 tane olunca şaşırtma zamanı gelmiş demektir. Her fideyi minik bir saksı veya keseye dikin.Fideyi asla sapından tutmayın. Bir çay kaşığının sapı yardımıyla topraktan çıkarın. Öbür elinizle yaprağından tutarak önceden açılmış çukura yerleştirin. Toprağını dikkatle sıkıştırıp sulayın
Bu arada, fidelerin hepsi aynı günde çıkmaz. Genelde 3-7 günde başlar ve 15-20 güne kadar çıkmaya devam eder.
Şaşırtılan fideler 6-7 yapraklı olunca dal uçlarını çimdirerek minicik koparın ki bitki dallı budaklı büyüsün. Saksıları aydınlık ve sıcak bir yerde tutmaya devam edin. Onları mart sonunda kapalı balkona taşıyabilirsiniz. Don tehlikesi geçince fideleri dışarı alın ve asıl yerlerine dikin.
Bu işlemi iki kış tekrarladım ve her seferinde 55-60 sağlıklı sardunyam oldu.
Sardunya tohumları haziran ayında dışarıya da ekilebilir. Yine saksılara ekilir ve çıkıncaya kadar üstleri camla kapatılır.Saksılar direkt gün ışığı almayan bir yerde tutulur. Fideler çıkınca normal prosedür uygulanır. Yazın ekilen tohumların çiçeklenme zamanı gelinceye kadar havalar soğur. Fideler kış aylarında soğuktan korunmak şartıyla ancak ertesi yıl verim verebilir.