ELMA BAHCELERİNDE YILLIK BAKIM İŞLERİ
Toprak İşleme
Bahçe toprağının sürülüp, sürülmemesi konusunda
değişik görüşler vardır. Toprak işlemesinin,
özellikle, sathi köklü olan elma ağaçlarının kök
ve saçak sistemini parçaladığı bir gerçektir. Batı
dünyasında, elma bahçelerinde toprak işlemesi
genellikle yapılmamaktadır. Ağacın taç iz
düşümü altında kalan saha malçlanmakta, diğer
kısımları da daimi çayır altında tutulmaktadır.
Ancak, Avrupa’nın iklim şartları memleke timiz
iklim şartlarından oldukça farklıdır. Orada ki sık
yağmurlar nede ni ile hem bahçelerin su ihtiyacı
karşılanmakta hem de bu daimi çayırlar yeşilliğini
muhafaza etmekte aynı zamanda toprak yumuşaklı
ğını da korumaktadır. Memleketimizde, Karadeniz
Bölgesi dışında kalan bölgelerde ilkbahar ve
özellikle yaz şartları kuraktır. Uygulanan sulama
teknikleri daimi çayır yetiştirmeye uygun
değildir. Bu neden le rakipsiz kalan yabani otlar
bahçeyi adeta istila eder. Toprak yapısı na bağlı
olarak, toprak sertleşir ve saçak kökler havasız
kalır. Böyle bahçelerde gelişme durur veya
geriler.
Bu nedenle, elma bahçelerinde toprak sürümüne karşı
olmamak gerekir. Ancak pullukla derin işleme
yapılmamalı, diskharrow ile kök sistemini parçalamayacak
derinlikte işleme yeterlidir.
Sulama
elma ağaçları saçak kök sistemine sahip olduklarından
dolayı diğer bir çok meyve türüne göre daha fazla su
ister ve yüksek nemden hoşlanırlar. Bahçelere verilecek
su miktarı, yıllık yağış toplamına, bu yağışın
dağılımına, transpirasyon (bitkiden meydana gelen su
kaybı) şiddetine, ağacın büyüklüğüne ve toprağın tipine
göre değişir.
Sulamada en önemli konu sulama zamanının iyi tespit
edilmesidir. Bunun için en pratik yöntem toprağın elle
kontrol edilmesidir. Sulama zamanı; Tansiyometre adı
verilen aletlerle daha kesin ve güvenilir olarak tespit
edilebilir.
Elma ağaçları için en önemli sulama zamanı yazın yapılan
sulamadır. Yaz sulamasına yağış durumuna göre Mayıs’ta
başlanır ve bütün yaz boyunca devam edilir. Baharı kurak
geçen yerlerde yaz sulamasına erken başlanırsa meyve
tutumu artar ve meyve kalitesi de yüksek olur. Elma
bahçelerini kurak bölgelerde; yerine göre 10 günde bir
sulamak gerekir. Nemli bölgelere doğru gidildikçe sulama
aralığı 15-20 güne, hatta 1 aya kadar çıkabilir. En çok
uygulanan sulama şekil “Salma Sulama” dır. Suyun az
olduğu yerlerde “Dar Çanak” (Tava Yöntemi) uygulanır.
Diğer sulama sistemleri ise “Yağmurlama” ve “Damlama”
sulamadır. Damlama sulamada köklerin bulunduğu alanın
bir kısmı sürekli nemli kalmaktadır.
Gübreleme
Elma bahçelerine verilecek gübre miktarı toprak işleme
usulüne, toprağın karakterine, ağacın büyüme gücüne,
yaşına, alınan mahsul miktarına göre değişir. En iyisi
verilecek gübre miktarı toprak ve yaprak analizleri ile
tespit edilmelidir.
Elma bahçelerinde fidan dikilmeden evvel bir temel
gübreleme yapılmalıdır. Dikimden sonrada bahçe her yıl
gübrelenmelidir.
Elma bahçelerine ilkbaharda azotlu gübre verildiğinde
meyve kalitesi iyileştiği gibi dökülmede azalır. Fakat
verilen azotlu gübrenin elmalar olgunlaşmadan evvel
tükenmiş olması arzu edilir.
Elma ağaçları lüzumlu fosforu kuvvetli kökleri ile
topraktan almak iktidarındadır. Fosfor ağacın büyümesine
ve mahsulün artmasına yarar. Pek az hareket eden bir
eleman olması dolayısıyla fosforlu gübreleri köklerin
bulunduğu sahaya vermek hususuna dikkat edilmelidir.
Elma ağaçlarında potas eksikliğinde evvela yapraklarda
sararma başlar, sonra kahverengi olan yapraklar
tamamıyla kuruyup ölür. Kurak senelerde potas eksikliği
daha fazla zararlı olur. Potasyum ağaçların fotosentez,
nişasta ve şeker yapmasında tesiri olan bir elemandır.
Çiçek gözlerinin teşekkülünde rol oynadığı için
dolayısıyla potasyum periyodisiteyi önler.
HASAT VE AMBALAJ
Meyve Hasadı (Derim)
Elma meyve olarak ince kabuklu, çok nazik bir meyvedir.
Meyveler hasat edilirken avuç içine alınmamalı, parmakla
sıkılmamalıdır. Meyveleri toplama kovalarına koyarken ve
boşaltırken çok dikkatli olmalıdır. Sebep olunacak küçük
bir yara veya ezik depo çürüklüğüne sebep olan mantarlar
için giriş kapısıdır. Hasatta diğer bir noktada hasat
zamanının doğru olarak tayinidir. Elma meyveleri ağaç
olumunda hasat edilir. Meyveler yeme olumuna soğuk hava
depolarında belirli süre tutulunca ulaşırlar. Yazlık
elmalar ağaç ve yeme olumuna ağaç üzerinde iken
ulaşırlar. Bu sebeple yazlık çeşitler yeme olumunda
hasat edilmelidir. Elma ağaçlarında hasat iki veya üç
defa yapılır. İlk hasatta daha ziyade ağacın dış veya
alt kısmındaki meyveler koparılır. Sonra ise iç
kısımlardaki yarı ve üst dallardakiler toplanır.
Seçme, Boylama ve Ambalaj:
Hasat edilen elmalar, kasalar içersinde ambalaj evlerine
getirilir, burada sağlamlık, şekil, renk ve kalitelerine
göre bir seçmeye tabi tutulur. Sonra meyveler
iriliklerine göre boylara ayrılır ve daha sonrada
ambalaj kaplarına konulur.
Bu işler küçük işletmelerde el ile yapılır. Büyük
işletmelerde ise makinelerle yapılır. Bu şekil daha
çabuk ve daha ucuza mal olur. Elmalarda kalite
sınıflarına ayırma ve boylama Türk Standartlarına göre
yapılır. Buna göre sofralık elmalar ekstra, birinci
sınıf ve ikinci sınıf olmak üzere üç kalite sınıfına
ayrılır. Kalite sınıflarının hiç birinden kurtlu ve
çürük meyveler bulunmaz, ancak ikinci sınıfta %2 ‘i
geçmemek şartı ile kurtlu ve çürük meyvelere tolerans
tanınmıştır.
İster hemen pazara sevk edilecek olsunlar ister
saklamaya alınsınlar elmaları boylamadan sonra hemen
ambalajlamak en iyisidir. Ambalaja meyvelerin
kağıtlanmasıyla başlanır. Kağıtlara sarılan elmalar
sandıklar içersine yanları üzerine gelecek şekilde ve
diyagonal olarak yerleştirilir.
Depolama
Hast edilen elmalar pazara sevk edilinceye kadar
depolarda muhafaza edilirler. Bu depolar adi depolar,
soğuk hava depoları veya değişik atmosferli soğuk hava
depoları olabilir.
Elmaların depoda kalma müddeti, meyvenin depolama
zamanı, ağacın beslenme durumu, mevsim ve çeşide göre
değişir. Bir çok elma çeşidi –1 ile 0°C de ve %85-90
nisbi nemde uzun süre saklanabilir. Ticari depolardaki
sıcaklık 0-2°C dir. Elmalar –2°C donarlar.
Golden ve Starking ise en uygun 0°C de ve % 90 nisbi
nemde, Granny Smith ise +3°C saklanmalıdır.
Tam zamanında yapılan hasat ve uygun depolama
şartlarının sağlanmasıyla Golden Delicious ve Starspur
Golden Delicious çeşitleri 5 ay, Starking Delicious ve
Starkrimson Delicious çeşitleri 7 ay, Granny Smith
çeşidi ise 9 ay süre ile depoda saklanabilir.
Depolama sırasında elmalarda bazı fizyolojik bozukluklar
ve hastalıklar meydana gelebilir.
Fizyolojik Bozukluklar Şunlardır:
1. Donma
2. Düşük sıcaklık zararları (Et kararması)
3. Ambar yanığı (Kabuk yanığı )
4. Acı benek ve lentisel beneği
5. İç sulanması (camsı görünüş)
6. Yaşlanma Bozukluğu (Unlaşma, kepekleşme)
Hastalıklar ise Şunlardır:
1.Mavi ve Yeşil çürüklük
1. Kahvarengi çürüklük
2. Acı çürüklük
3. Kurşuni Küf (Gri küf)
4. Karaleke
5. Siyah çürüklük
6. Pembe küf
Normalden geç hasat edilen meyvelerde kısa sürede
olgunlaşma görülür. Starking Delicious’ta kepekleşme
olur.
Erken hasatta ise su kaybı fazla olur ve meyvelerin yeme
kalitesi düşer. Golden Delicious ve Starkspur Golden
Delicious’ta kabuk yapısından dolayı su kaybı olur ve
buruşma meydana gelir. Yine erken hasatta Starkrimson
Deliciousta kabuk rengi bozulur ve meyvenin pazar değeri
düşer.
kaynak:
Muhittin YAPICI
Ziraat Yüksek Mühendisi
elma toprak işleme gübreleme amasya elması
