SULAMA TEKNÄ°KLERÄ°
  1. Toprak Suyunun Sınıflandırılması
  a. Sızan su
  b. Tutulan su
  · Kapillar su
  · Higroskopik su
  c. Taban suyu
  d. Durgun su
  Sızan su : Su ile doygun bir toprakta suyun bir kısmı
  yer çekiminin etkisiyle derinlere doğru sızar. Bu sızma
  toprağın geniş gözeneklerinden ve makroporlardan
  olmaktadır. Sızma yaklaşık 0-1,3 atm basınç altında
  gerçekleşir.
  Tutulan su : sızan su hareketinin sona erdiği andan
  itibaren toprakta tutulan su miktarıdır.
  Taban suyu : Sızan su geçirimsiz bir tabakaya rastlarsa
  daha derinlere sızamayarak toprak gözeneklerini
  doldurur. Sonrada geçirimsiz tabakanın eğimine, bazı
  yerlerde de arazinin eğimine bağlı olarak hareket eder.
  Durgun su : Toprakta geçirimsiz tabakaya rastlayan su
  hareket edemediği zaman durgun suyu oluşturur.
  2. Toprak Nem Sabiteleri
  a. Doygunluk noktası
  b. Tarla kapasitesi
  c. Daimi solma yüzdesi
  d. Higroskopik sabite
  e. Fırın kuru toprak
  Doygunluk noktası : toprak gözeneklerinin tamamen su ile
  dolu olduğu durumdaki nem düzeyidir.
  Tarla Kapasitesi : sızan suyun tamamen sızdığı yani
  sızma işleminin durduğu andaki nem düzeyidir. Pratik
  olarak 1/3 atm tansiyonla tutulan nem değeri olarak
  ifade edilebilir. Tarla kapasitesi ile daimi solma
  yüzdesi arasındaki nem düzeyi bitkilerin
  faydalanabildiği nem düzeyidir.
  Daimi solma yüzdesi : Sulandıklarında bitkilerin tekrar
  kendilerine gelemeyecek şekilde solma göstermeye
  başladıkları nem düzeyidir.
  Sulama uygulamaları açısından bu 3 nem sabitesi büyük
  önem arzetmektedir.
  3. Faydalılık Açısından Toprak Suyu
  Faydalılık açısından toprak suyu ;
  a. Yarayışsız su
  b. Yarayışlı su
  c. Fazla su olarak sınıflandırılabilir.
  Şekil 1’de yarayışlılık açısından toprak suyu
  görülmektedir.

10000 atm 31 atm 15 atm 1/3 atm 0 atm
  Y a r a y ı ş
  s ı z s u
  Yarayışlı su
  Fazla su

Higroskopik su Kapillar su Sızan su
  Sekil 1. Bitkilere yarayışlılık bakımından toprak suyu,
  Şekilde görüleceği gibi 15 atm’den yüksek tansiyonlarla
  tutulan sular yarayışsız su olmaktadır. Tarla
  kapasitesinin altındaki sularda toprağın tüm
  gözeneklerini doldurduğundan havalanma sorunları
  oluşturur ve topraktan hızla uzaklaştırılması gereken
  sulardır.
  Yukarıda da belirtildiği gibi tarla kapasitesi ile daimi
  solma yüzdesi arasındaki su bitkiler için yarayışlı
  sudur. Yarayışlı nem kapasitesi sulama zamanının tespiti
  ve sulama dozunun ayarlanması bakımından önemlidir.
  Ancak bitki-toprak etkileşimleri ve bunların kök bölgesi
  derinliğine etkisi ve iklim faktörlerindeki
  kararsızlıklar nedeniyle sulama için tavsiye edilen
  zaman farklılıklar göstermektedir. Kabaca toprağın su
  kapasitesinin % 25-75 oranında tükenmesi aralığında
  sulama yapılması tavsiye edilir. Özet bir ifade ile
  toprak neminin tarla kapasitesi civarında optimum
  yarayışlılığa sahip olduğu, nem miktarı azaldıkça
  yarayışlılığının azaldığı ve daha daimi solma yüzdesine
  gelmeden bitki gelişmesinin önemli ölçüde zarar gördüğü
  söylenebilir. Bu sebeple toprak yarayışlı neminin
  tükenmesini veya daimi solma yüzdesine ulaşmasını
  beklemeden sulama yapılması gerekir.
  Sulama zamanının belirlenmesinde gözlemlerden
  yararlanılabileceği gibi, bitkinin solma belirtileri
  göstermesi, yapraklarının normalden daha koyu yeşil bir
  renk alması suya ihtiyaç duyduğunu gösterir. Ancak bu
  aşamaya gelmiş bir bitkide ciddi hasarlanmalar meydana
  gelebilir. Öte yandan gözlemle sulama zamanı tespiti de
  her zaman yanıltıcı olabilir. Objektif olarak sulama
  zamanının belirlenmesinde tansiyometreler pratik olarak
  kullanılabilir.
  4. Sulama Yöntemleri
  a. Yüzey Sulama Yöntemleri
  Adi salma yöntemi : Bu yöntemde su tarla hendeklerinden
  saptırılarak toprak yüzeyini devamlı bir tabaka halinde
  kaplayacak şekilde tarla yüzeyinde rasgele yayılmaya
  bırakılır. İşçilik masraflarının ve sulama kültürünün az
  olduğu yerlerde geniş oranda kullanılır.
  Tarla laterallerinden salma usulü sulama : Adi salma
  yönteminin bir değişik şekli olup, sulama suyu tarla
  laterallerinden taşırma suretiyle tarlaya verilir.
  Adi tava usulü sulama : Bu yöntemle sulama etrafı
  seddelerle çevrili düz parsellere büyük akış debilerinin
  verilmesi ile yapılır. Özellikle düz ve düze yakın
  arazilerin sulanmasında uygundur.
  Uzun tava yöntemi : Bu yöntemin esası, tarlanın azami
  meyil istikametinde uzun şeritlere ayrılması ve bunların
  aralarının seddelerle bölünmesidir. Şeritlerin üst
  başından sevk edilen su ince bir tabaka halinde ve
  seddelerle kontrol edilerek aşağı doğru akar.
  b. Yağmurlama Sulama Yöntemi
  Yağmurlama sulama yönteminde su doğal yağışa benzer
  biçimde toprak yüzeyine serpilmek suretiyle uygulanır.
  Bu yöntemde su kapalı borularla mekanik püskürtücülere
  kadar taşınır ve püskürtücülerden suyun toprağa
  yağdırılması küçük orifis ve memelerle basınç altında
  yapılır. Sistemin çalışması için gerekli basınç
  genellikle pompalarla sağlanır. Bunun yanında su
  kaynağının sulama alanından yeterince yüksek olması da
  gerekli basıncı sağlayabilir.
  c. Mini-spring Yöntemi
  Yağmurlama sulama ile damla sulama arasında bir yöntem
  olup, ince borularla tarlaya dağıtılan su küçük
  yağmurlama başlıkları ile araziye dağıtılır. Sabit bir
  sistem değildir gerektiğinde toplanabilir.
  Resimde ortada minispring ile sulama kenarlarda ise
  damla sulma sistemi görülmektedir

d. Toprak Altı Sulama Yönemi
  Toprak altı sulama sun’i yolla toprak altına su
  ilavesiyle taban suyu seviyesinin düzenleme faaliyeti
  olarak tanımlanabilir. Bu yöntemde su seviyesi kök
  bölgesinde su ve hava miktarının en iyi şekilde kombine
  edilmesini sağlayacak yükseklikte muhafaza edilmelidir.
  e. Damla Sulama Yöntemi
  Damla sulama intensif sulu tarımda kullanılmak üzere
  geliştirilmiş olan bir yöntemdir. Damla sulaması toprak
  yüzeyine veya yüzeyin hemen altına yerleştirilen küçük
  çaplı orifis yardımıyla arıtılmış suyu toprak yüzeyine
  veya içerisine veren bir sistemdir. Bu sistem suyun
  belirlenmiş bir desene alçak basınç altında verilmesine
  imkan sağlar. Bu sistemin çalıştırılması için gerekli
  olan basınç yağmurlama sistemindekinden daha azdır. Bu
  sistemde su yaygın boru ağı aracılığı ile her bitkiye
  kadar götürülür. Öte yandan bitkilere verilecek gübreler
  de sulama suyu ile birlikte verilebilir (fertigation).
  Kısacası sistemin esası bitkinin ihtiyaç duyduğu su ve
  besin maddesi miktarını optimum seviyede tutmaktır.