YERFISTIÄžI TARIMI
  (ANA VE İKİNCİ ÜRÜN OLARAK )

1. TANIMI VE ÖNEMİ
  Baklagillerden olan yerfıstığı, meyvelerini toprak
  altında meydana getirmesiyle diğer bitkilerden farklılık
  gösterir. Bileşiminde ortalama %25 protein, %46 yağ, %16
  karbonhidrat ve %5 mineral madde bulunur. Meyveleri
  fosforca zengin, amino asitlerden “cystine”
  içermektedir. Aynı zamanda zengin bir B vitamini kaynağı
  olup, az miktarda da A, C, D ve E vitaminlerini
  bünyesinde toplamaktadır. Yerfıstığı yağı yemeklik
  olarak katı ve sıvı halde kullanıldığı gibi ballık
  konserveciliğinde, bisküvi, pasta, şekerleme ve sabun
  yapımında da kullanılır. Daneleri ezilmek suretiyle
  fıstık ezmesi yapılır. Yerfıstığının hayvan
  beslenmesinde de önemi büyüktür. Baklagil bitkilerinden
  olan yerfıstığı toprağı azotça zenginleştirir ve
  kendisinden önceki bitkiye verilen gübreden iyi bir
  şekilde faydalanır. İyi bir münavebe bitkisi olup,
  sonraki bitkilere otsuz, kabartılmış ve havalanmış bir
  toprak bırakır.
  2. İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ
  2.1 İklim İsteği
  Yerfıstığı tropik, subtrfopik ve ılıman iklim
  bölgelerinin sıcak kuşaklarında yetiştirilip ısı ve
  güneş isteği fazladır. Bir vejetasyon süresindeki ısı
  isteği toplam 3000 ºC ve aylık ortalama ısı isteği ise
  20 ºC dir. Tohumların toprakta çimlenebilmesi için
  toprak sıcaklığının minimum 12-13 ºC olması gerekir.
  2.2 Toprak İsteği
  Yerfıstığı toprak isteği yönünden seçici bir bitki olup
  hafif bünyeli, gevşek yapıda, süzek kumlu-tın bünyesine
  sahip topraklarda iyi yetişir.

Toprağın kalsiyum ve organik maddece zengin olması
  verimi arttırmaktadır.
  3. YETİŞTİRME TEKNİĞİ

3.1 Ekim Nöbeti
  Yerfıstığı hem baklagillerden ve hem de çapa bitkisi
  olduğundan, iyi bir ön bitkidir. Bölgemizde tavsiye
  edilebilecek ekim nöbeti; yerfıstığı ana ürün olarak
  ekilecekse pamuk - yerfıstığı - buğday (arpa), İkinci
  ürün olarak ekilecekse buğday (arpa) - yerfıstığı -
  pamuk şeklindedir.
  3.2 Çeşit
  Yerfıstığı ana ürün olarak ekilecekse olgunlaşma süresi
  150-160 gün olan yarı yatık ve iri daneli çeşitler,
  ikinci ürün ekilecekse olgunlaşma süresi 125-130 gün
  olan çeşitler seçilmelidir.
  3.3 Toprak Hazırlığı
  Ana ürün ekilecek yerfıstığı için toprak sonbaharda
  derin olarak sürülür, Mart ayı içerisinde toprak tavının
  uygun olduğu zamanda keseklerin parçalanması ve yabancı
  otların yok edilmesi için goble diskle ikileme yapılır
  ve Nisan ayının ikinci yarısında ekimden hemen önce
  hafif bir tapan çekilerek toprak hazırlığı tamamlanır.
  İkinci ürün ekilecek yerfıstığı için ön bitki buğday
  veya arpa hasadında, bitkiler mümkün olduğu kadar dipten
  biçilmelidir. Daha sonra tarla, hasat artığı saplardan
  temizlendikten sonra, hemen tav suyu verilerek tava
  getirilmeli. Toprak tava geldikten hemen sonra tarla
  kültüvatörle sürülüp tapan çekilerek toprağın ekime
  hazır vaziyete getirilmesi sağlanmalıdır.

3.4 Ekim
  Bölgemizde ana ürün yerfıstığının ekimine Nisan ayı
  ortalarında başlanılmalıdır.

İkinci ürün ekimleri ise ön bitki hasadından sonra zaman
  kaybetmeden hemen yapılabilmelidir. Ekilecek tohumları,
  ekimden önce kabuklarından ayrılır. Yalnız daneler
  kapsüllerden çıkartılırken, danenin zarı ufalanıp
  yırtılmamalıdır. Ekim zamanı tohumlar, mantari
  hastalıkları ve toprak altı kurtlarına karşı ilaçlanmalı
  ve elde mevcutsa 100 gr iç tohuma 600 gr bakteri kültürü
  aşılanmalıdır. İlaçlar ve bakteri kültürü aşılama,
  ekimden hemen önce ve tohumlar hafif nemlendirilerek
  yapılmalıdır.
  Ekim, çapa bitkileri için imal edilmiş ve yerfıstığına
  uygun ekim plakaları takılan mibzerle yapılabildiği
  gibi, elde mevcut pamuk mibzerlerinin tohum kovalarının
  çıkartılarak, kovaların arkasında yürüyen kişilerin
  mibzerin teleskoplarına tohumları bırakmasıyla da
  yapılabilir. Yerfıstığı ekiminde mibzer, 75-80 cm sıra
  arası ve 25-30 cm sıra üzeri mesafesine ekim yapacak
  şekilde ayarlanmalıdır. Bu mesafelere göre dekara
  verilecek tohum miktarı iç dane olarak, iri danelerinde
  6-7 kg, küçük danelerinde ise 4-5 kg dır. Yerfıstığında
  ekim derinliği 5-7 cm dir.
  3.5 Gübreleme
  Yerfıstığının gübre ihtiyacı, saf madde olarak dekara 3
  kg azot ve 8-9 kg fosfordur.

Gübrelerin tamamı ekimle birlikte, mibzerle tohum
  derinliğine verilir.
  3.6 Sulama

Yerfıstığı sulama, karık usulü ile yapılmaktadır.
  Şanlıurfa Enstitüsünce yapılan araştırmalar sonucunda;
  yerfıstığı 10 gün aralıklarla 13 defa sulanmalı, ilk
  sulamaya ekimden bir ay sonra başlanmalı ve sulamalara
  hasada yaklaşık 20 - 30 gün kala son verilmelidir.
  İkinci ürün yerfıstığı ekimlerinde ise 10-11 defa sulama
  yapılmalı,ilk sulamaya bitkilerin çıkışından yaklaşık
  yaklaşık 10-15 gün sonra başlanılmalı ve hasada 20-25
  gün kala son verilmelidir.
  3.7 Bakım
  Bitkilerin çıkışından 10-12 gün sonra yabancı otların
  yok edilmesi toprağın gevşetilmesi ve karıkların hafifçe
  oluşturulması için elle hafif bir çapa yapılır. Bu
  çapalamada, bitkilerin 25-30 cm sıra üzeri mesafelerini
  sağlayacak şekilde seyreltmeleri de sağlanır. Bu
  çapalamadan sonra sıralar arasına listelerle çekilip,
  sulama için karıklar açılarak hafif bir boğaz
  doldurulması yapılır. Sulamalardan sonra toprak tava
  geldikçe, listerle karıklar derinleşerek boğaz doldurma
  işlemine devam edilir. Ginoforlar görüldüğünde bu
  işlemlere kesinlikle son verilmelidir.
  3.8 Hasat, Harman ve Depolanması
  Yerfıstığında hasat zamanı, yaprakların hafif sarardığı,
  danelerin çoğunluğunun koyu renge dönüşüp normal
  iriliğini aldığını ve kapsüllerin iç zarında kahverengi
  çizgilerin görüldüğü devredir.
  Yerfıstığı hasadında söküm işlemi özel olarak yapılmış
  fıstık sökme aletiyle yapıldığı gibi, kulağı kırılmış
  tek soklu pulluk, bel, kürek, veya ele de alınabilir.
  Yerfıstığı kabuklu olarak depolanmalıdır. Depolamada
  ürünün nemi bilinmelidir.

Depolanacak kabuklu fıstıklarda nem %7-8, depoda ise %60
  oranını aşmamalıdır.
  4. VERİM

Enstitülerce yapılan araÅŸtırmalarda, Harran Ovası’nda
  ana ürün yerfıstığında 330-340 kg/da, ikinci ürün
  koşullarında ise 210-220 kg/da kabuklu fıstık verimi
  elde edilmiştir. Bu verimlerin çiftçi koşullarında
  240-280 kg/da ve 180-200 kg/da olduğu belirlenmiştir.